जेएनएन, नागपूर: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नागपूर शहराशी असलेले नाते हे भारतीय इतिहासातील एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण अध्याय मानले जाते. सामाजिक न्याय, समता आणि बंधुतेच्या विचारांची अंमलबजावणी करणारा निर्णायक क्षण नागपूरमध्येच घडल्याने या शहराला विशेष स्थान प्राप्त झाले आहे.
14 ऑक्टोबर 1956 रोजी नागपूर येथील दीक्षाभूमी येथे बाबासाहेबांनी लाखो अनुयायांसह बौद्ध धर्माची दीक्षा घेतली. या घटनेला धम्मचक्र प्रवर्तन दिन म्हणून ओळखले जाते. या ऐतिहासिक निर्णयाने भारतातील सामाजिक परिवर्तनाला नवे वळण मिळाले आणि नागपूर हे नवबौद्ध चळवळीचे प्रमुख केंद्र बनले.
बाबासाहेबांनी नागपूरची निवड ही केवळ योगायोग नव्हती. प्राचीन काळापासून नागपूर परिसर बौद्ध संस्कृतीशी जोडलेला होता, तसेच सामाजिक परिवर्तनासाठी अनुकूल वातावरण येथे असल्याचे त्यांनी मानले होते. त्यामुळेच त्यांनी या भूमीतून समतेचा नवा संदेश देण्याचा निर्णय घेतला.
आजही दीक्षाभूमी येथे दरवर्षी लाखो अनुयायी एकत्र येतात आणि बाबासाहेबांच्या विचारांना अभिवादन करतात. विशेषतः त्यांच्या जयंतीनिमित्त आणि धम्मचक्र प्रवर्तन दिनी येथे मोठ्या प्रमाणावर कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
दरम्यान, राज्य आणि केंद्र सरकारकडून आंबेडकरांच्या वारशाचे जतन करण्यासाठी विविध उपक्रम राबवले जात असून नागपूरला ‘आंबेडकर हेरिटेज सर्किट’मध्येही महत्त्वाचे स्थान देण्यात आले आहे. त्यामुळे नागपूरचे ऐतिहासिक महत्त्व अधिक अधोरेखित झाले आहे.
नागपूर आणि बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नाते हे केवळ एका घटनेपुरते मर्यादित नसून, ते सामाजिक समतेच्या लढ्याचे आणि नव्या युगाच्या सुरुवातीचे प्रतीक म्हणून आजही जिवंत आहे.
हेही वाचा: Ambedkar Jayanti 2026: बाबासाहेबांनी राजकारणातून उभा केलेला समतेचा विचार; जाणून घ्या त्यांचा प्रेरणादायी राजकीय प्रवास
हेही वाचा: Dr. Ambedkar National Memorial: दिल्लीतील महापरिनिर्वाण भूमी.. पुस्तकाच्या आकाराचं स्मारक बाबासाहेबांच्या त्या ऐतिहासिक क्षणाचं साक्षीदार
