डिजिटल डेस्क, नवी दिल्ली. 2026 हे वर्ष अवकाश क्षेत्रासाठी वाईट बातमी घेऊन आले. सोमवार, 12 जानेवारी रोजी, वर्षाच्या पहिल्या अंतराळ मोहिमेला मोठे अपयश आले.
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (इस्रो) प्रक्षेपित केलेले PSLV-C62 रॉकेट एका मोठ्या तांत्रिक बिघाडामुळे अयशस्वी (ISRO PSLV C62 Mission) झाले. यापूर्वी, मे 2025 मध्ये PSLV-C61 प्रक्षेपणातही अशाच प्रकारचा बिघाड झाला होता.
आता प्रश्न असा आहे की, भारताच्या अंतराळ मोहिमा एकामागून एक का अपयशी ठरत आहेत? तांत्रिक समस्येबद्दलची संपूर्ण कहाणी समजून घेऊया.
शेवटच्या क्षणी ब्रेकडाउन
- सकाळी 10:18 वाजता श्रीहरिकोटा येथून पीएसएलव्हीचे प्रक्षेपण सुरळीत झाले. त्यानंतर या घटना घडल्या.
- सकाळी 10:18 वाजता श्रीहरिकोटा येथून रॉकेटचे सहज आणि यशस्वी प्रक्षेपण झाले.
- प्रक्षेपणानंतर फक्त 8 मिनिटांनी, रॉकेटच्या तिसऱ्या टप्प्यात कामगिरीची समस्या उद्भवली.
- या दोषामुळे रॉकेट त्याच्या इच्छित मार्गापासून (नियुक्त कक्षापासून) विचलित झाले.
इस्रोचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन काय म्हणाले?
"मिशनमध्ये तांत्रिक त्रुटी आली. सुरुवातीचे उड्डाण टप्पे ठीक होते, परंतु चेंबर प्रेशरमध्ये अचानक घट झाल्यामुळे तिसऱ्या टप्प्यात (PS3) आवश्यक जोर निर्माण करण्यात अयशस्वी झाला," असे इस्रोचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन यांनी उड्डाणानंतरच्या अपडेटमध्ये सांगितले.
"आम्हाला अपेक्षित उड्डाण मार्गापासून लक्षणीय विचलन आढळले. यामुळे उपग्रह कक्षेत स्थापित होऊ शकले नाहीत."
बिघाड विश्लेषण समिती आता सर्व टेलिमेट्री डेटाची तपासणी करेल आणि मूळ कारण निश्चित करण्यासाठी समान लोड परिस्थितीत फ्लेक्स नोजलची चाचणी देखील करेल.
अन्वेषा आणि इतर 15 उपग्रह अवकाशात झाले गायब
"मुख्य पेलोड, डीआरडीओचा स्ट्रॅटेजिक सर्व्हेलन्स उपग्रह अन्वेषा आणि इतर 15 उपग्रह आता हरवण्याची भीती आहे, ज्यामुळे पीएसएलव्हीच्या तिसऱ्या टप्प्यातील हे सलग दुसरे अपयश आहे," असे इस्रोचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन म्हणाले.
टेलिमेट्री स्क्रीन्सना विचलनाचे संकेत मिळू लागले. रॉकेट अचानक त्याच्या अक्षावर वरच्या टोकाप्रमाणे फिरू लागले, जणू काही त्याने आपला तोल गमावला आहे.
अंतराळाच्या धोकादायक पोकळीत, ताशी 8,000 किलोमीटर वेगाने प्रवास करताना, थोडीशीही चूक ही मिशनला नियंत्रणाबाहेर नेण्यासाठी पुरेशी असते. ऑर्बिटमध्ये माल पोहोचवण्याऐवजी, अंतराळयान मूळ मार्गावरून बाजूला सरकू लागले.
सलग दुसऱ्यांदा मोहीम अपयशी
PSLV-C62 च्या आधी, PSLV-C61 मोहिमेसोबतही अशीच एक घटना घडली होती. गेल्या वर्षी मे महिन्यात लाँच केलेले PSLV-C61 देखील तिसऱ्या टप्प्यात मार्गावरून फिरले.
त्यानंतर इस्रोच्या निवेदनात म्हटले आहे की, रॉकेटच्या तिसऱ्या टप्प्यात निरीक्षण करण्यात आले, त्यानंतर चेंबरचा दाब हळूहळू कमी होत गेला, परिणामी थ्रस्ट कमी झाला आणि उपग्रह त्याच्या कक्षेत पोहोचू शकला नाही.
