पीटीआय, नवी दिल्ली: नवी दिल्लीतील एम्स (AIIMS) येथील संशोधकांनी केलेल्या एका अभ्यासानुसार, योगाभ्यासामुळे तंबाखू सोडणाऱ्यांच्या व्यसनमुक्त होण्याची शक्यता लक्षणीयरीत्या वाढू शकते, तसेच व्यसनाशी संबंधित चिंता, नैराश्य आणि इतर मानसिक घटक देखील कमी होऊ शकतात.
इंटिग्रेटिव्ह मेडिसिन अँड रिसर्च सेंटर आणि कम्युनिटी मेडिसिन सेंटरच्या संशोधकांनी केलेला हा पद्धतशीर आढावा आणि मेटा-विश्लेषण 'निकोटिन अँड टोबॅको रिसर्च' या जर्नलमध्ये प्रकाशित झाला. या अभ्यासात असे आढळून आले की, प्रमाणित उपाययोजना किंवा योगाव्यतिरिक्त इतर पद्धती वापरणाऱ्या नियंत्रण गटांच्या तुलनेत, योगाभ्यास करणारे तंबाखू वापरकर्ते तात्पुरते तंबाखूपासून दूर राहण्याची शक्यता सुमारे 50 टक्क्यांनी अधिक होती. या आढाव्याच्या निष्कर्षांवरून असे सूचित होते की, तंबाखू सोडवण्यासाठी योग हा एक अत्यंत प्रभावी (सुमारे ५०%) उपाय असू शकतो, असे लेखकांनी लिहिले आहे.
629 सहभागींचा अभ्यास
हा अभिप्राय एम्स दिल्ली येथील डॉक्टरांनी दिला आहे. हा अभ्यास श्रुती सिंग, धनलिका, पार्थ हलदार आणि गौतम शर्मा यांनी लिहिला आहे, ज्यांनी अमेरिका, भारत आणि थायलंडमधील 629 सहभागी असलेल्या सात यादृच्छिक नियंत्रित चाचण्यांमधील पुराव्यांचे विश्लेषण केले. यापैकी पाच अभ्यासांचा मेटा-विश्लेषणात समावेश करण्यात आला. जगभरात तंबाखूचा वापर हे एक मोठे सार्वजनिक आरोग्य आव्हान आहे, ज्यामुळे दरवर्षी अंदाजे 87 लाख मृत्यू होतात. अनेक वापरकर्त्यांची व्यसन सोडण्याची तीव्र इच्छा असूनही, व्यसनमुक्तीच्या पद्धती वापरणाऱ्यांमध्येही व्यसनाधीनतेचे प्रमाण जास्त आहे.
हे योग प्रभावी आहेत
हठयोग, विन्यास योग आणि अय्यंगार योग यांसारख्या सक्रिय योगामुळे तणाव आणि नैराश्य कमी होऊन तंबाखू सोडण्यास मदत होते, तर प्राणायाम, म्हणजेच योगिक श्वासोच्छ्वासामुळे, तंबाखू सोडण्याशी संबंधित तीव्र इच्छा आणि नकारात्मक भावना कमी होण्यास मदत होते. एकत्रित विश्लेषणातून असे दिसून आले की, योग गटांमधील सहभागींमध्ये तंबाखू सोडण्याचे एक मानक मोजमाप असलेल्या सात-दिवसीय पॉइंट प्रिव्हॅलन्स ॲब्सन्स (7PPA) साध्य करण्याची शक्यता अधिक होती.
संशोधक म्हणाले, "हा आढावा तंबाखू सोडवण्यासाठी योगाच्या परिणामकारकतेबद्दलचे सर्वोत्तम उपलब्ध पुरावे एकत्र आणतो आणि धूम्रपान सोडवण्यासाठी योगाची आशादायक क्षमता दर्शवतो. या अभ्यासात असेही आढळून आले की योगामुळे मिळणारे मानसिक फायदे पुन्हा व्यसन सुरू होण्यापासून रोखण्यास मदत करू शकतात."
हेही वाचा: तुमच्या व्यायामाच्या नित्यक्रमात येणार नाही पावसाचा व्यत्यय, तुम्हाला घरीच करता येईल व्यायाम; जाणून घ्या
