नवी दिल्ली: नेपाळमध्ये बुधवारी तिबेट-नेपाळ सीमेपासून 20 किमी वर हिमनदी फुटल्यामुळे आलेल्या विनाशकारी पुरामुळे मोठ्या प्रमाणात हाहाकार माजला आहे. तिबेटमधून सुरू झालेल्या या आपत्तीने पाहता पाहता रसुवा, धादिंग, नुवाकोट, गोरखा, तनहुं, नवलपरासी आणि चितवन यांसारख्या सर्व सखल भागांना आपल्या विळख्यात घेतले आहे.
पुराच्या ढिगाऱ्यात अडकलेल्या लोकांना बाहेर काढण्यासाठी गुरुवारी मदत आणि बचाव मोहीम तीव्र करण्यात आली. रॉयटर्सनुसार, या आपत्तीत 1,500 हून अधिक लोक बेपत्ता असल्याचे सांगितले जात आहे.
आतापर्यंत 392 जणांच्या मृत्यूची पुष्टी झाली आहे. अनेक मृतदेह पाण्यासोबत वाहून मैदानी भागापर्यंत पोहोचले होते. रुग्णालयांमध्ये मृतदेह ठेवण्यासाठी जागा कमी पडल्याने अनेक मृतदेह तंबू (टेंट) मध्ये ठेवण्यात आले आहेत.
त्याचबरोबर 756 लोकांना सुरक्षित वाचवण्यात यश आले आहे. भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयानुसार, आतापर्यंत 54 भारतीय नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले असून मानसरोवर यात्रेला गेलेल्या 290 भाविकांचा शोध सुरू आहे. त्यांचा अजूनही थांगपत्ता लागत नाही.
वाचवण्यात आलेल्या लोकांमध्ये त्रिशूली-1 प्रकल्पाचे 33 कर्मचारी आणि तमिळनाडूतील 21 जणांचा समावेश आहे. परिस्थितीचा आढावा घेण्यासाठी चीनचे पंतप्रधान ली कियांग आणि नेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह यांनी विविध भागांचा दौरा केला.
20 हून अधिक पूल आणि सुमारे 40 किलोमीटर हायवे वाहून गेला-
या विनाशकारी महापुरामध्ये 20 हून अधिक मोठे पूल आणि सुमारे 40 किलोमीटरपर्यंतचा महामार्ग वाहून गेला आहे. यामुळे अनेक भागांचा मुख्य क्षेत्राशी संपर्क तुटला असून बहुतांश मदत आणि बचाव कार्य हेलिकॉप्टरच्या मदतीने चालवले जात आहे.
13,295 सुरक्षा कर्मचारी मदत आणि बचाव कार्यात तैनात करण्यात आले आहेत. तर चीनच्या बाजूने 141 जणांचे पथक पाठवण्यात आले आहे. यासोबतच पीपल्स लिबरेशन आर्मीच्या (PLA) वेस्टर्न थिएटर कमांडच्या डायरेक्टिंग ग्रुपला घटनास्थळी पाठवण्यात आले आहे.
काठमांडू पोस्टनुसार, नेपाळचे गृहमंत्री सुधन गुरुंग यांनी सांगितले की, सुमारे 550 परदेशी नागरिक बेपत्ता आहेत आणि ही संख्या वाढू शकते. आतापर्यंत एकूण 910 लोक बेपत्ता आहेत किंवा त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकत नाहीये.
रेडक्रॉसच्या माहितीनुसार, पुरामळे अनेक गावे पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली आहेत. रस्ते आणि पूल तुटल्यामुळे बाधित भागात अडकलेले लोक उर्वरित देशापासून तुटले आहेत. अशा परिस्थितीत त्यांच्यापर्यंत मदत साहित्य पोहोचवणे हे मोठे आव्हान बनले आहे.
भारताचे 290 नागरिक बेपत्ता
दुसरीकडे, पूरबाधित तिबेटच्या ग्यिरोंग काउंटीमध्ये तीन जणांचा मृत्यू झाला असून 558 जण बेपत्ता आहेत. चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयानुसार, नेपाळच्या बाजूला सुमारे 100 चिनी नागरिकही बेपत्ता आहेत.
बेपत्ता परदेशी नागरिकांमध्ये सर्वाधिक भारताचे 290 लोक आहेत. यामध्ये बहुतांश कैलास मानसरोवर यात्रेला गेलेले भाविक असल्याचे सांगितले जात आहे. अमेरिकेचे 65, युक्रेनचे 53, मलेशियाचे 51, ऑस्ट्रेलियाचे 35 आणि ब्रिटनचे 33 नागरिक बेपत्ता असल्याची माहिती आहे.
नेपाळ पोलिसांच्या माहितीनुसार, चितवनमध्ये 132, नवलपरासी ईस्टमध्ये 82, धादिंगमध्ये 33, गोरखामध्ये 30, नुवाकोटमध्ये 28, तनहुंमध्ये 22, रसुवामध्ये 17 आणि नवलपरासी वेस्टमध्ये 15 मृतदेह हाती आले आहेत.
50 मीटर प्रति सेकंद वेगाने वाहून आला चिखल-दगडांचा ढिगारा -
चीनच्या हद्दीतील भागातही पुरामुळे प्रचंड नुकसान झाले आहे. चीनने या आपत्तीला सर्वोच्च राष्ट्रीय प्राधान्य देत मदत आणि बचाव मोहीम वेगवान केली आहे. पुरामुळे सर्वाधिक प्रभावित झालेला नेपाळ-चीन सीमेवरील 'ग्यिरोंग बॉर्डर पोर्ट' हा चीनच्या 'बेल्ट अँड रोड' नेटवर्कचा महत्त्वाचा भाग आहे. चीनला दक्षिण आशियाशी जोडणारा हा अत्यंत महत्त्वाचा मार्ग मानला जातो आणि गेल्या दशकात येथे मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक झाली आहे.
घटनेच्या अनेक पुष्ट व्हिडिओंमध्ये ग्यिरोंग सीमा क्रॉसिंगवर पाणी आणि चिखल-दगडांचा प्रचंड वेग दर्जनाने लोकांना वाहून नेताना दिसत आहे. पूर पुढे सरकत असताना नेपाळमध्ये घरे, रस्ते आणि वीज प्रकल्पांचेही मोठे नुकसान झाले.
चिनी सरकारचे भूवैज्ञानिक गुओ झाओचेंग यांनी सांगितले की, पुराचा वेग सुमारे ५० मीटर प्रति सेकंद असावा. इतक्या प्रचंड वेगामुळे लोकांना सावरण्याची किंवा सुरक्षित स्थळी पोहोचण्याची संधीच मिळाली नाही आणि चिखलाचा ढिगारा पाहता पाहता 20 किलोमीटरहून अधिक क्षेत्रात पसरला.
कोणत्याही क्षणी फुटू शकते आणखी एक मोठे सरोवर- चीन
चीन-नेपाळ सीमेवर अचानक आलेल्या भीषण पुराच्या तबाहीदरम्यान चीनने आणखी एका पुराच्या धोक्याबाबत इशारा जारी केला आहे. चिनी अधिकाऱ्यांनुसार, नेपाळ सीमेजवळ छोचेन खोला आणि पुरेपु त्सांगपो नद्यांच्या संगमाजवळ ग्यिरोंगपासून 18 किमी वर एक नैसर्गिक अडथळा (बॅरियर) निर्माण होऊन तलाव तयार झाला आहे, जो पुढील तीन दिवसांत म्हणजेच 72 तासांत फुटण्याचा धोका वाढला आहे. हा तलाव लेंडे नदीत जमा झालेल्या ढिगाऱ्यामुळे तयार झाला आहे.
पीटीआयच्या (PTI) माहितीनुसार, चीनच्या जलसंसाधन मंत्रालयाने सांगितले की गुरुवारी सकाळपर्यंत तलावात सुमारे 20 लाख क्युबिक मीटर पाणी जमा झाले होते आणि पाणी तलावाबाहेर वाहू लागले होते. सरकारी चॅनेल CCTV नुसार, पुढील तीन दिवसांत तलावात सुमारे 30 लाख क्युबिक मीटर पाणी आणखी पोहोचण्याचा अंदाज आहे. यामुळे तलाव फुटण्याचा धोका अधिक वाढला आहे.
मंत्रालयाने सांगितले की तलावाच्या स्थितीवर सतत लक्ष ठेवले जात आहे. तलाव फुटल्यास पुराच्या परिणामाचा अंदाज घेण्यासाठी सिम्युलेशन आणि धोक्याचे मूल्यांकन केले जात आहे. आपत्कालीन परिस्थितीशी सामना करण्यासाठी आणि बचाव कार्यासाठीही तयारी केली जात आहे.
चिनी अधिकाऱ्यांनी बाधित भागात आपत्कालीन बचाव पथके, पीपल्स लिबरेशन आर्मीचे जवान, अभियांत्रिकी पथके, दूरसंचार कर्मचारी आणि मदत संस्थांना तैनात केले आहे. सततचा पाऊस, कठीण रस्ते आणि पुढेही नैसर्गिक आपत्ती येण्याच्या शक्यतेमुळे बचाव मोहिमेतील आव्हाने वाढली आहेत.
नेपाळकडूनही अलर्ट -
रॉयटर्सनुसार, नेपाळनेही पूरबाधित भागात एका नवीन तलावाच्या फुटण्याच्या शंकेवरून इशारा जारी केला आहे. देशाच्या आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाने गुरुवारी भोटेकोशी नदीच्या आसपासच्या परिसरासाठी हाय अलर्ट जारी केला आहे.
